پژوهش یا تحقیق
پژوهش یا تحقیق یک روند فعالانه، هوشیارانه و سامانمند برای کشف، تعبیر و بازنگری پدیدهها، رخدادها، رفتارها و فرضیهها است. پژوهش همچنین برای استفاده از پدیدههای موجود برای دست یافتن به راهکارهای عملی و فناوریها بهکار میرود. به طور معمول پژوهشگر نتایج پژوهش خود را در مجلههای علمی ارائه میدهد. پژوهش در دو بعد «یافت پرسش پژوهش» و دیگر «پاسخ دادن به آن» میباشد.
انواع پژوهش
پژوهش پايه ( بنيادي ) و پژوهش كاربردي:
پژوهش پايهاي ميتواند زمينهي « پژوهش كاربردي » را فراهم آورد، اما در وهلهي اول متوجه كاربرد آن در زندگي انسان ها نيست. در حالي كه پژوهش هاي كاربردي داراي جنبهي عملي و مستقيما متوجه حل مشكلات جامعه و بشريت ميباشند. در ضرورت انجام اين دو دسته از مطالعات شكي نيست. به عنوان مثال تصميم گيرندگان سياسي هر كشور به جهت كسب توانايي در ادارهي عملي جامعه، نيازمند پژوهش هاي كاربردي ميباشند و اين دسته از پژوهش ها خود متكي بر پژوهش هاي پايهاي هستند.
مطالعه ی اكتشافي و مطالعهي تفصيلي ( مطالعهي اصلي ):
مطالعهي اكتشافي، مطالعهاي مقدماتي است. كه بنا بر نوع تحقيق عمدتا از طريق مطالعات كتابخانه اي، مشاهده، و يا مصاحبه شكل ميگيرد. علت انجام مطالعات اكتشافي عبارتند از:
1. غني كردن پرسش پژوهش خود. از طريق مطالعات اكتشافي اهداف مطالعهي خود را بهتر شناخته و حوزهي معرفتي خود پيرامون موضوع مورد نظر را گسترش ميدهيم. قابل توجه است كه مطالعات اكتشافي به دنبال شناخت اجمالي و كلي از مساله زواياي مختلف بحث و ديدگاه هاي مختلف در اين زمينه ميباشند.
2. مطالعه و پرس و جو از اهل فن به جهت شناخت منابع و متون اصلي پژوهش. به عبارت ديگر امكانات مورد نياز پژوهش و امكانات موجود خود را ميشناسيم. ( مصاحبه ميتواند در مطالعات اجتماعي با نمونهاي از افرادي باشد كه قرار است تا دربارهي موضوعي پيرامون ايشان به تحقيق بپردازيم.) مطالعهي اكتشافي، كوشش پژوهشگر به جهت كسب آگاهي اجمالي از كاري است كه درصدد انجام آن ميباشد. مطالعهي اكتشافي شبيه مطالعهي اجمالي يك كتاب است كه در آن با مروري اجمالي بر عنوان كتاب، فهرست مطالب آن و فصول مختلف آن آمادهي مطالعهي تفصيلي ميگرديم. مطالعات اكتشافي پيش زمينهي مطالعات اصلي ميباشند. بسياري تصور مينمايند كه پژوهش يافتن پاسخ پرسش هاي آن است. در حالي كه پژوهش در درجهي اول يافتن پرسشي اصيل و شايستهي پرسيدن و پژوهش كردن است. شخصيت علمي دانشجو در گرو استحكام رسالهي پژوهشي وي و شخصيت رسالهي پژوهشي وي در گرو پرسش هاي مندرج در آن است. از اين رو هر چه پژوهش هاي اوليه جدي تر گرفته شوند، بر ارزش نهايي كار علمي شما افزوده ميشود.
پژوهش های توصيفي و پژوهش های تحلیلی:
پژوهش توصیفی
اين دسته از پژوهش ها داراي صورتي « گزارشي » بدون تاكيد بر علت يابي مساله ميباشند. مانند: گزارش يك واقعه و يا يك انديشه كه در آن تنها به آنچه موجود است و نه چرايي امر موجود توجه ميشود. برخي از محققان، مطالعات توصيفي در حوزهي وقايع تاريخي ( زمان گذشته و نه زمان كنوني ) را تحت عنوان پژوهش هاي تاريخي جدا از پژوهش هاي توصيفي مورد مطالعه قرار ميدهند. صرف نظر از جنبهي روش شناسي خاص مطالعات تاريخي ، بسياري از آنها هم واجد ويژگي گزارشي بودن ميباشند.